Minder medicatie bij slaapproblemen
Insomnie, of slapeloosheid, is een veelvoorkomende slaapstoornis waarbij iemand moeite heeft met inslapen of doorslapen. Het lijkt misschien een klein probleem, maar de impact is groot. Ongeveer tien procent van de Nederlandse bevolking heeft last van insomnie, en bij mensen met psychische aandoeningen ligt dit percentage nog veel hoger, soms zelfs boven de vijftig procent. Slecht slapen is niet alleen vervelend, het kan ook leiden tot serieuze gezondheidsproblemen.
Insomnie, of slapeloosheid, is een veelvoorkomende slaapstoornis waarbij iemand moeite heeft met inslapen of doorslapen. Het lijkt misschien een klein probleem, maar de impact is groot. Ongeveer tien procent van de Nederlandse bevolking heeft last van insomnie, en bij mensen met psychische aandoeningen ligt dit percentage nog veel hoger, soms zelfs boven de vijftig procent. Slecht slapen is niet alleen vervelend, het kan ook leiden tot serieuze gezondheidsproblemen.
Wanneer iemand slecht slaapt, wordt er vaak snel gegrepen naar slaapmedicatie. Toch blijkt medicatie niet altijd de beste oplossing. Het kan op korte termijn verlichting geven, maar op de lange termijn brengt het risico’s met zich mee en pakt het de oorzaak van het probleem niet aan. Martijn Harmsen, GZ-psycholoog in opleiding tot Klinisch Psycholoog bij GGZ WNB, deelt zijn ervaring met een bewezen alternatief: Cognitieve Gedragstherapie voor Insomnie (CGT-I).
Martijn vertelt: “Zelf ben ik nog niet lang bekend met deze methode. Tijdens een training kreeg ik een boek aangeraden door een collega, en dat wekte mijn interesse. We slapen allemaal wel eens slecht, maar veel mensen onderschatten de impact. Regelmatig slecht slapen vergroot het risico op andere klachten, zowel lichamelijk als op psychisch gebied.’’
Volgens Martijn hebben huisartsen vaak beperkte mogelijkheden om in te zetten als het gaat om slaapproblemen. Medicatie wordt meestal alleen geadviseerd in uitzonderlijke gevallen. Daarom kijken behandelaren binnen de GGZ steeds meer naar niet-medicamenteuze opties, zoals leefstijlinterventies. CGT-I is daar een goed voorbeeld van. Het is een laagdrempelige, effectieve behandeling die niet alleen de slaap verbetert, maar ook het gevoel van controle over het slapen teruggeeft aan de cliënt.
CGT-I is een behandeltraject van acht weken waarin cliënten leren hun slaapritme beter te begrijpen en te beïnvloeden. De behandeling begint met psycho-educatie: uitleg over wat slaap is, waarom het belangrijk is en welke factoren invloed hebben, zoals beweging, middelengebruik of slaapmedicatie. Veel mensen weten niet dat slaapmedicatie wel kan helpen om in slaap te vallen, maar vaak de diepe slaap en REM-slaap belemmert. Juist deze fasen zijn essentieel voor lichamelijk en mentaal herstel.
Daarna volgt de gedragsmatige interventie. Hierbij analyseren we samen met de cliënt het slaappatroon en doorbreken we ineffectieve gewoonten. Een belangrijk onderdeel is slaaprestrictie. Cliënten houden hun slaaptijden bij en leren dat te veel tijd in bed doorbrengen zonder te slapen niet bevorderlijk is. Het doel is om een gezonde slaapdruk op te bouwen. Dit geeft cliënten het gevoel dat ze controle hebben over hun slaap, wat het vertrouwen in zichzelf versterkt.
Tot slot werken we ook met cognitieve interventies. Hierbij dagen we negatieve gedachten over slaap uit. Veel mensen geloven bijvoorbeeld: ‘Als ik geen acht uur slaap, functioneer ik niet.’ Samen kijken we objectief naar deze overtuigingen en leren cliënten dat deze vaak niet kloppen. Door deze gedachten te relativeren, vermindert stress en neemt de druk om perfect te slapen af. Dit kan een positief effect hebben op de slaapkwaliteit.
CGT-I wordt meestal in groepsverband aangeboden, maar kan ook individueel worden ingezet. Het is een bewezen effectieve methode die niet alleen zorgt voor betere nachtrust, maar bijvoorbeeld ook voor meer energie en een betere stemming overdag. Bovendien helpt het om medicatiegebruik terug te dringen, wat op lange termijn gezondheidsvoordelen oplevert.
Martijn besluit: “Deze behandeling wordt in Nederland naar mijn mening nog niet genoeg toegepast. Gelukkig zijn we hier bij GGZ WNB wel mee aan de slag gegaan. Het is een waardevolle manier om slaapproblemen effectief aan te pakken en waar mogelijk medicatiegebruik te verminderen. ”
