Interview: Behandeling is verandering - Ambulante zorg voor LVB

Meer dan begeleiding
Op de ambulante LVB-afdeling van GGZ WNB behandelen we cliënten met een licht verstandelijke beperking die kampen met psychische klachten

“Cliënten hebben vaak hun hele leven moeite moeten doen om mee te kunnen komen. Op school, binnen relaties, binnen werk en wonen. Het gevoel dat je achterloopt, of buiten de boot valt, is een veel voorkomend gevoel bij onze doelgroep.”

Vaak wordt gedacht dat deze doelgroep alleen begeleiding nodig heeft, maar bij ons staat behandeling centraal. De meeste psychotherapeutische behandelingen zijn erg verbaal en vereisen een zeker cognitief niveau. Dat werkt niet voor deze doelgroep. Wij bieden behandeling die aansluit bij het niveau van de cliënt. De behandeling is laagdrempelig en vaak in combinatie met ervaringsgerichte psychomotorische therapie en muziektherapie.
Je werkt vanuit hun belevingswereld, bouwt een behandelrelatie op en spreekt hun taal. Pas dan kan echte behandeling beginnen.

De uitdagingen en vooroordelen
Een veelvoorkomend kenmerk van mensen met LVB-problematiek is kortetermijndenken: als het nu zonnig is, wil ik nu naar het strand, zonder oog voor gevolgen. Dit kan op lange termijn problemen geven in het dagelijks leven. Ze hebben vaak goede intenties, maar hebben moeite met overzicht en consequenties van hun acties.

Bij collega’s leeft soms het vooroordeel dat deze groep ongemotiveerd is, omdat ze vaak afhaken. Wij kijken verder: wat is de reden dat iemand niet gemotiveerd in zijn behandeling lijkt te staan? Misschien is er thuis iets aan de hand, is de stof te ingewikkeld of durven ze geen vragen te stellen. Vaak blijken ze juist enorm gemotiveerd.

Het vraagt om een holistische blik: niet alleen kijken naar gedrag, maar naar de context.  We zien en horen ze, en proberen optimaal af te stemmen op wat zij nodig hebben om wel behandeling aan te kunnen gaan. Natuurlijk betrekken we ook het netwerk van de cliënt, want steun tijdens én na de behandeling is cruciaal voor herstel. Als dat netwerk ontbreekt, werken we samen om het op te bouwen.  

Hoe behandelen we?
We bieden individuele behandelingen gebaseerd op CGT, EMDR. Ook bieden we muziektherapie en psychomotorische therapie, waarbij het meer gaat om ervaren dan om praten. We besteden veel tijd aan psycho educatie en we hebben een breed aanbod groepsmodules. Daarnaast doen we psychodiagnostisch onderzoek en schrijft een psychiater soms medicatie voor. We leveren maatwerk en stemmen hierbij zoveel mogelijk af op wat deze cliënten nodig hebben. In de praktijk komt dat erop neer dat we behandelingen niet te cognitief en te verbaal maken. In plaats daarvan zetten we in op het leren door ervaren, ondersteuning van casemanagers en delen we de behandeling op in kleine stappen. Ook bieden we verschillende groepstherapieën aan waarbij we psycho educatie afwisselen met ervaringsgericht leren. Bijvoorbeeld de groepen Zicht op Trauma & Tools, Omgaan met boosheid en Ik ken mezelf (Zelfbeeld)

Ambulante zorg: dichtbij en persoonlijk
Ambulante zorg biedt cliënten de mogelijkheid om in hun eigen omgeving te blijven. Therapie en behandeling wordt gegeven op locatie, maar casemanagers bezoeken hen ook thuis. Hierdoor krijgen we een goed beeld van de privésituatie en kansen De casemanagers helpen bij de transfer van de therapie naar het dagelijks leven van de cliënt. Deze laagdrempeligheid maakt ambulante zorg voor veel mensen toegankelijker.

Aan één woord genoeg
Het team bestaat onder andere uit casemanagers, vak therapeuten, psychologen, psychiaters en verpleegkundigen. “We zijn allemaal een stukje van de puzzel,” zegt een teamlid. Hoewel we vaak alleen op pad gaan, benutten we elkaars kennis volop. Bovendien is er elke week een gezamenlijk overleg. De teammanager vult aan: “Omdat ze in hun werk duidelijk communiceren, vertaalt dat naar goed onderling contact.”

Waarom kiezen medewerkers voor deze doelgroep? “Het is specialistische ggz, je krijgt de tijd om echt met iemand aan de slag te gaan. Dat maakt mijn werk waardevol,” vertelt een behandelaar. Een ander zegt: “Het heeft mij aangetrokken dat je hier heel doelgericht kan werken met een concreet en persoonlijk behandeldoel.” De doelgroep spreekt ook aan: “Ze nemen geen blad voor de mond en zijn vaak lekker direct. Dat maakt het werk leerzaam en uitdagend.”

Wat maakt LVB uniek bij GGZ WNB?
De gespecialiseerde afdeling voor LVB is een van weinigen in regio westelijk Noord-Brabant.

Sinds 1978 is er een aparte afdeling voor LVB. Jos, casemanager, begon 49 jaar geleden bij Psychiatrisch Ziekenhuis Vrederust. Hij herinnert zich hoe het begon: “In 1978 werd er besloten om cliënten met een verstandelijke beperking op één afdeling te huisvesten. Later konden we onderscheid maken tussen zorg die begeleiding vereiste en zorg voor psychiatrische behandeling.”

We werken nauw samen met ketenpartners, zoals SDW, Amarant en Novadic Kentron, en bieden consultaties aan andere afdelingen. “De steun stopt namelijk niet bij behandeling, maar gaat door in hun wereld daarbuiten,” aldus Jos. De afdeling voert consultaties met externen en behandelaren van andere afdelingen. Zo zorgen we samen voor passende zorg. De zorg blijft ontwikkelen, en neemt nieuwe en oude kennis met zich mee. Die kennis zetten we nog steeds in.

Meer weten? Lees ook de andere interviews op onze website en ontdek hoe GGZ WNB samen met partners werkt aan specialistische zorg.